Posts Tagged ‘Lutherse Kerk Groningen’

Twee zwijgende film in de reeks Orgel Anders van de Lutherse Kerk Groningen, deze vrijdagavond

Twee speelfilms
Op vrijdag 27 januari biedt de Lutherse Kerk in Stad, in de reeks Orgel Anders, weer een zwijgende film, die met muziek zal worden begeleid. In mijn jeugd werd dat fenomeen betiteld als stomme film. Met enige regelmaat kunnen we in genoemd godshuis een dergelijke presentatie bijwonen, en deze keer is dat Carmen uit 1915 van de internationaal vermaarde regisseur Cecil B. de Mille (1881-1959).
In die tijd werd, in bioscopen en andere theaters waar films werden voorgesteld, de begeleiding verzorgd door een piano, een bandje ─ in de grote theaters door een echt orkest ─ of een harmonium.
In de Lutherse Kerk gebeurt dat, door de Belgische organist die zich heeft gespecialiseerd in dit genre: Wannes Vanderhoeven.
Er wordt niet alleen op het Van Oeckelen-orgel uit 1902 gespeeld, maar tevens op een harmonium.

Na de pauze volgt een tweede film, die eveneens bijna een eeuw oud is: One Week, uit 1920 van Buster Keaton (1895-1966). Daarin speelt de regisseur zelf de rol van Bruidegom.

Buster Keaton.

Bijzonderheden
De avond begint om 20:15 uur; de toegangsprijs bedraagt 10 euro, respectievelijk 8 euro voor degenen, die gewoonlijk korting genieten op basis van hun status. Gedurende de pauze krijgt men thee of koffie naar keuze aangeboden, en na afloop is er nog een bijeekomst in de Art Deco Lutherzaal naast de kerk, waar de aanwezigen kunnen napraten bij een glas wijn dat eveneens wordt aangeboden.

Bachs Goldberg Variaties voor vijf gambisten

Partituurpagina met de Aria, het eerste en laatste onderdeel van de 
uit tweeëndertig delen bestaande Goldberg Variaties (BWV 988).

Tal van versies
De Goldberg Variaties van Johann Sebastian Bach vormen een van de hoogtepunten uit diens gehele oeuvre. Ze bestaan tegenwoodig in tal van versies: niet alleen in de enige oorspronkelijke, voor klavecimbel [1], maar tevens voor piano, gitaar, strijktrio en harp.
Hoevelen waren niet geheel en al lyrisch toen de Canadese pianist Glenn Gould (1932-1982) zich over dit opus (BWV 988) heeft ontfermd en deze op zijn geheel eigen wijze heeft voorgesteld. In lexicografische bijdragen wordt dan ook meestal vermeld dat deze musicus zijn reputatie te danken heeft aan zijn (al dan niet hoog geprezen) Bach-vertolkingen.
Zelfs de als zeer kritisch en soms ook overgevoelig geldende Hans Reichenfeld van NRC/Handelsblad verbleef een tijdje in de zevende hemel toen hij met de uitvoering van genoemde Bach-compositie werd geconfronteerd. En hoewel ik al een halve eeuw inzie dat er meer wegen naar Bach leiden, al ben ik in principe een voorstander van de zo authentiek mogelijke benadering, die Gould-vertolking verdroeg ik simpelweg niet.

Richard Boothby van het Britse Gambaconsort Fretwork heeft daar een versie voor gamba-ensemble aan toegevoegd, en die zal op zondag 23 oktober, ’s middags vanaf 15:00 uur worden gespeeld in de Lutherse Kerk te Groningen, in de serie van Musica Antiqua Nova.
__________
[1] Toen Bach in de jaren 1718-1719 verbleef aan het hof van Prins Leopold te Köthen, heeft hij een twee klaviers klavecimbel besteld bij Michael Mietke te Berlijn (geboren tussen 1656 en 1671; overleden 1719). Klavecinist Bob van Asperen heeft ongeveer twee decennia geleden de Goldberg Variaties opgenomen,op het enige overgebleven instrument van die maker, uit die tijd.

Guildford Cathedral Lay Clerks in Groningen

Britse traditie
Veel liefhebbers van koorzang ─ met name degenen die voorkeur hebben voor gewijde muziek ─ bleken zeer gesteld op hetgeen David Wilcox met zijn King’s College Choir in Cambridge heeft gepresteerd, nu alweer een halve eeuw geleden. Hun grootste succes, in ieder geval in ons land, doch beslist niet alleen daar, behaalden dirigent en zangers met hun opname van The Psalms of David. Sedertdien zijn er nogal wat zanggroepen ─ en niet in de laatste plaats kathedrale jongenskoren ─ uit de schaduw getreden.
Zo’n rijkdom in Groot-Brittannië en ─ als gevolg van de aanwezigheid van moderne middelen van communicatie, die vrijwel dagelijks geavanceerder worden ─ tevens in het grootste deel van de rest van onze globe, is kunnen ontstaan doordat jongens vanaf zeven jaar dagelijks muzieklessen krijgen en allengs worden gevormd tot professionele zangers die elke dag hun stem laten horen tijdens de diensten in de talrijke kerken in Engeland en de rest van Groot-Brittannië. Die vakzangers ─ en dat geldt voor alle stemmen ─ hebben een conservatorium-opleiding en zijn vaak begonnen als jongenssopraan in een der koren van de vele kathedralen.

Speciaal gecomponeerde koormuziek
De mannen, eenmaal volwassen, zingen ─ bij het grootste gedeelte van de kathedralen in hun land ─ elke week in ieder geval één zogeheten evensong, maar dan zonder jongens. [1]
Het ligt voor de hand dat er dan ook veel muziek is gecomponeerd voor die gelegenheid. In ons land is dergelijke muziek relatief onbekend, en derhalve nog deels onbemind, maar mag men er dientengevolge niet van uitgaan dat dit zo moet blijven. Een kennismaking zou dan ook een openbaring kunnen zijn.
Degenen die wel graag eens met deze vorm van hoogwaardige vocale muziek in aanraking willen komen, krijgen op vrijdag 21 oktober in de Lutherse kerk te Groningen. De Guildford Cathedral Lay Clerks ─ dat is de officiële naam van deze groep
zangers ─ geven daar een concert met koorwerken uit een periode, die is begonnen in de Renaissance en loopt tot in onze dagen. In Sorrow and in Joy ─ music for men’s voices luidt het motto.

Componist Thomas Tallis.

Dit mannenkoor zal niet alleen de Lamentations [2] van Thomas Tallis (ca. 1506-1585) zingen, maar tevens great Lord of the Lords van de Ierse musicus en leraar Charles Wood (1866-1926), alsmede diverse andere stukken, zoals het Ave Maria van Franz Xaver Biebl (1906-2001).
Meer daarover kunt u lezen door hier te klikken.

De zangers
De groepering Guildford Cathedral Lay Clerks telt negen zangers: drie countertenors, drie tenoren en drie bassen, die als dubbel-koor fungeren en elk een eigen stem zingen, zoals dat in de koorbanken van een katholieke kerk gebeurt. Paul Provost, die assistent-organist van genoemde kathedraal is ─ heeft de leiding van deze mannelijke zanggroep.
Het concert in de Lutherse kerk op vrijdag 21 oktober begint om 20:00 uur.
__________
[1] In een enkel geval gaat het echter om meisjes.
[2] Naar het Bijbelboek Klaagliederen van Jeremia, gecomponeerd na 1559.

Van Swieten Society met Violoncello all’Inglese

Rectificatie data
In afwijking van hetgeen in de fraai gestileerde krant van de Van Swieten Society wordt gemeld, vindt het eerste concert van de groepering in de samenstelling die vereist is voor de optredens van de serie Violoncello all’Inglese niet op vrijdag 21 oktober plaats, maar op zaterdag 15 oktober in de Lutherse Kerk te Groningen. De vermelde datum van een week later, blijkt niet juist te zijn.

Zoals altijd, onalledaags programma

Zoals gebruikelijk, bestaat het programma ook deze keer uit niet-alledaagse composities of bewerkingen. De namen van de componisten zijn weliswaar niet geheel in vergetelheid geraakt, maar van alledag zijn ze al evenmin.
Mensen die pianoles hebben genoten, kennen de Engelse componist John Field (1782-1837) vast en zeker, maar of dat met de naam van cellist/componist Alfredo Piatti (1822-1901) eveneens het geval is, valt sterk te betwijfelen, al moet daaraan direct worden toegevoegd dat de man ‘in zijn eigen tijd’ een centrale rol heeft gespeeld in het Europese muziekleven.

Een geheel onbekende is Ferdinand Ries (1784-1834) weliswaar ook niet, maar hoe vaak gebeurt het nog dat we in concertprogramma’s op diens naam stuiten? Tegenwoordig komen we George Onslow (1784-1853) en William Sterndale Bennett (1816-1875) met enige regelmaat tegen in de programmering van de Britse cultuurzender BBC Radio 3. Daarmee is de dreigende vergetelheid ook voor hen, vooralsnog, van de baan. Hier vervult de Van Swieten Society, zoals zo dikwijls, een voortrekkersrol.
Wat de heren gemeen hebben, is de periode waarin ze zijn geboren: alle binnen o’n vier decennia: tussen 1782 en 1822. Alfredo Piatti is de enige die de gehele tweede helft van de negentiende eeuw heeft meegemaakt, en vervolgens iets meer dan een half jaar in de twintigste eeuw heeft geleefd: hij overleed op 18 juli in het eerste jaar van de woeligste eeuw die Europa heeft beleefd.

Vijf strijkers en een piano
Van Swieten maakt in deze reeks vijf keer zijn opwachting met zes musici, in één der vier programma’s die onder het motto Romantische Reuzen op diverse plaatsen in ons land zullen worden voorgesteld tussen nu en het einde van het seizen 2011-2012. Vijf strijkers en een pianist zullen hun vaardigheden opnieuw ten toon spreiden op tal van locaties, waarvan de Lutherse Kerk in Groningen één van de vaste accomodaties is waar Van Swieten sinds jaar en dag optreedt.
Bart van Oort speelt op zijn nieuw gerestaureerde Erard-vleugel, de andere ons allen inmiddels bekende musici bespelen samen twee violen, een altviool en twee celli. Die zes musici spelen in het laatste opus van dat concert allen samen: in het Sextet in fis-klein, opus 8 uit 1835,  van William Bennett.
Voor de andere onderdelen van het programma zij hier verwezen naar onze zustersite Cultuur in Groningen en omgeving, omdat de Van Swieten Society aldaar het eerste optreden van dit seizoen zal realiseren.
__________

De overige concerten in deze reeks zullen worden gegeven op en in:
Vrijdag 21 oktober in de Slotkapel van Egmond (aanvang 20:00 uur)
Maandag 24 oktober in Vredenburg Leeuwenbergh te Utrecht (aanvang 20:15 uur)
Dinsdag 25 oktober in De Vereeniging te Nijmegen (aanvang 20:15 uur)
Zondag 30 oktober in het Bethaniënklooster te Amsterdam (aanvang 15:00 uur)
__________

Afbeeldingen
1. De Engelse muziekmeester John Field.

2. De eveneens Engelse componist William Sterndale Bennett. Portret uit 1861. Gravure van D.J. Pound (wiens actieve jaren tussen 1842 en 1877 lagen), naar een foto van John Jabez Edwin Mayall (1813-1901).
Saillant detail over deze fotograaf is dat hij de eerste is geweest die in 1860 portret-visitekaartjes voor de Engelse koningin Victoria heeft gemaakt.
__________
NASCHRIFT zaterdag 15 oktober: Als gevolg van fysiek malheur van pianist Bart van Oort is het concert in de Lutherse Kerk van deze dag afgelast. Zodra we meer info hebben over de resterende concerten in deze reeks, zullen we daarop terugkomen in een separate bijdrage.

Quatuor de Paris zaterdagavond in Groningen

In de serie concerten die de stichting Musica Antiqua Nova dit seizoen aanbiedt, en waarvan het merendeel in de Lutherse kerk te Groningen wordt gerealiseerd, komt op zaterdag 12 februari het Quatuor de Paris in genoemde accommodate optreden met kwartetten van de beide grootmeesters der Wiener Klassikwelke niet zelden, doch geheel ten onrechte, als Wiener Schule wordt gekwalificeerd, omdat deze benaming veel later aan de die tijd dominerende componisten aldaar werd opgedrongen [1] —: Franz Joseph Haydn (1732-1809) en Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791).


Quatuor de Paris, bestaande uit François Fernandez, primus; Stéphanie Paulet,
tweede viool; Gabriel Grosbard, altviool; Jérôme Huille, violoncello.


Achtergronden

Van de talrijke strijkinstrumenten die, vooral in de Oriënt hebben bestaan gedurende de late Middeleeuwen, is in het avondland — althans in de klassieke concertpraktijk en he dagelijks leven — niet echt veel meer overgebleven dan de categorie die met de soortnaam viool wordt aangeduid, en in enkele varianten overeind gebleven is: de viool, de altviool, de cello en de contrabas.
In één der meest intense vormen van samenspelen die er in de muziekwereld bestaat, het strijkkwartet, komt de contrabas niet voor, al zijn er vanzelfsprekend combinaties — denkbaar en tevens gerealiseerd — waarin vier strijkinstrumenten samenspelen, inclusief de contrabas.
Men mag er zelf over fantaseren hoe een dergelijk kwartet zou kunnen worden samengesteld, en — mocht het van toepassing zijn vanwege de bestaande potentie — er voor gaan componeren.

Aanvangstijd
In het jaarprogramma van Musica Antiqua Nova staat dit concert aangekondigd voor 16:00 uur in de namiddag; dat is echter niet juist: het concert begint gewoon om 20:15 uur. Weliswaar heeft de secretaris van MAN, Dato Steenhuis, de bezoekers van het vorige concert deze omissie medegedeeld, maar er zijn mogelijkerwijs nog mensen die toen niet aanwezig waren en nu het concert van het Quatuor de Paris wel willen bezoeken, bij voorbeeld de liefhebbers bij uitstek van strijkkwartetten.
__________
[1] Dit werd vooral het geval toen Arnold Schönberg, Alban Berg en Anton von Webern samen een Wiener Schule gingen vormen en er van buitenaf — en derhalve alweer — ten onrechte de benaming Neue, resp. Zweite Wiener Schule als een epitheton ornans werd ‘opgeplakt’.

Twee klavecinisten spelen elk de helft van Das Wohltemperierte Klavier op Bach-Festival

De twee deelnemers
Het komende weekeinde wordt in de Lutherse Kerk van Groningen Stad — gevestigd in de Haddingestraat — een tweedaags Bach Festival gehouden: op vrijdag 11 en zaterdag 12 juni.
Tijdens de avonduren, beide keren vanaf 20:15 uur, zullen alle achtenveertig onderdelen van Johann Sebastian Bach (1685-1750), welke tezamen bekend staan als Das Wohltemperierte Klavier door twee jonge klavecinisten worden uitgevoerd. Elk van beiden neemt één van de twee banden met 24 preludes en fuga’s voor zijn rekening. Op vrijdag is dat de uit Nice afkomstige, Franse klavecinist Oliver Salandini (*1977); hij is organist van de basiliek Notre Dame in zijn woonplaats. De inhoud van de tweede band wordt zaterdag vertolkt door de Nederlandse klavecinist Robert Koolstra uit Groningen, die als organist in Delfzijl en Hoogkerk in functie is.

Das Wohltemperierte Klavier
Tussen de twee afdelingen met elk vierentwintig preludes en fuga’s van Das Wohltemperierte Klavier ligt bijna een kwart eeuw. De eerste helft — BWV 846-869 stamt uit 1722 en werd te Köthen afgerond, de tweede helft kreeg het jaartal 1744 met de toevoeging Leipzig opgeplakt. Oorspronkelijk bedoeld ‘voor het onderwijs’ — mede vanwege het voorkomen daarin van alle mineur- en majeur toonsoorten — bleek, op grond van het artistieke niveau, dat de wereld werd verrijkt met een der belangrijkste scheppingen der muziekgeschiedenis.
Das Wohltemperierte Klavier heeft de onderscheidende kwalificatie Altes Testament der Musikgeschichte opgeplakt gekregen. Het kon dan ook niet uitblijven dat er ‘enige tijd later’ een Neues Testament zou volgen:  dat werden de 32 Klaviersonaten van Ludwig van Beethoven (1770-1827).
____________



Afbeeldingen
1. De Franse organist en klavecinist uit Nice, Olivier Salandini.
2. De Nederlandse klavecinist/organist uit Groningen,  Robert Koolstra.

Orgelconcert Wolfgang Zerer in Lutherse Kerk Groningen

Zeven stukken van drie Duitse componisten
Vrijdag 23 oktober zal de Duitse organist Wolfgang Zerer — onder meer docent aan het Conservatorium te Groningen — een recital verzorgen op het Van Oeckelen-orgel in de Lutherse Kerk te Groningen. Het concert begint om 20:15 uur en zal tot ongeveer kwart voor tien duren. Het is het tweede concert in de reeks Orgel Anders van het seizoen 2009/2010, dat in die periode steeds op de vierde vrijdagavond van de maand wordt gerealiseerd.
Het programma bestaat uit werken van uitsluitend Duitse componisten: Bach, Mendelssohn en Ritter. Het recital zal worden geopend met vier stukken van Johann Sebastian Bach (1685-1750): Praeludium & Fuga in A — BWV 536, ontstaan in de jaren 1708-1717 en drie koraalvoorspelen uit dezelfde periode op Allein Gott in der Höh sei Ehr’, respectievelijk BWV 662, 663 en 711.
Wolfgang Zerer presenteert in aansluiting daarop twee werken uit de negentiende eeuw: een orgelcompositie van Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847): de tweedelige Sonata in A gecomponeerd op 17 augustus 1844 — en samen met de andere vijf Sonata’s uitgegeven te Wenen in 1842 —, gevolgd door diens Variations sérieuses, gecomponeerd op 4 juni 1841 voor piano solo en thans gespeeld op het Van Oeckelen-orgel.
De orgelvoordracht zal worden besloten met de Dritte Orgelsonate in a kleine terts, opus 23, van August Gottfried Ritter (1811-1885). Het stuk, dat is opgedragen aan Franz Liszt (1811-1886), is omstreeks 1855 gecomponeerd.
___________
Afbeeldingen
1. De Duitse organist en orgeldocent Wolfgang Zerer.
2. De Duitse componist August Gottfried Ritter.