Archive for the ‘Klassieke muziek (opera)’ Category

Volstrekt eenzaam met een vel muziekapier

Over het proces van componeren
Na de aflevering over de eenzame positie van dirigenten in de orkestruimte tijdens de voorbereidingen en gedurende de uitvoering van muziekdrama’s, welke in de reeks Opernkonzert van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur werd uitgezonden, volgt op donderdag 26 december ─ tussen 20:05 uur en 22:00 uur ─ de aflevering Einsam vor dem leeren Blatt? ─ Über Lust und Last des Opernkomponierens.
Deze aflevering gaat over het arbeidsproces van componisten, met name die, welke zich ─ al dan niet incidenteel ─ bezighouden met het creëren van nieuw muziekdrama. Menig componist blijkt moeite te hebben om zijn muziek op papier te krijgen. 

Dat geldt overigens niet alleen voor componisten van muziekdrama’s, maar in de context van elke vorm van (al dan niet klassiek) componeren: een leeg vel muziekpapier dat je aanstaart . . . . .

Advertenties

Opera Zuid op tournee met Katja Kabanova

Scène uit Katja Kabanova van Leoš Janáček door Opera Zuid
in de regie van Harry Kupfer. Foto van Morten de Boer.

Sedert twee weken is Opera Zuid op tournee met de opera Katja Kabanova uit de periode 1920-1921, gecomponeerd door de Tsjechische meester van Leoš Janáček (1854-1928). Het libretto daarvoor heeft hij zelf geschreven, op basis van een toneelstuk Het onweer uit 1859, van de hand van de Russische auteur van voornamelijk drama’s Aleksandr Ostrowski (1823-1886).

Opera Zuid heeft voor de regie de internationaal vermaarde Harry Kupfer aangetrokken.
Meer over de achtergronden van 
Janáčeks muziekdrama hebben we in een artikel van 12 oktober gepubliceerd op onze zustersite Tempel van het Muziektheater.
De voorstelling wordt gezongen in het Tsjechisch en van Nederlandse boventitels voorzien. 
__________
De speellijst valt te raadplegen op de website van Opera Zuid. Daarboven is eveneens de rolverdeling te zien, evenals elk ander, interessant gegeven met betrekking tot dit muziekdrama.

Rechtstreeks uit Hamburg: Don Giovanni

Lorenzo da Ponte, librettist van
onder meer opera’s van Mozart.
Portret door Samuel Morse (1791-1872).

Eén van de veelgespeelde muziekdrama’s in het vaste repertoire van de Hamburgische Staatsoper is Don Govanni, KV 527, muziekdrama in twee bedrijven op een libretto van Lorenzo da Ponte (1749-1838), van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), voor het eerst opgevoerd in 1787 te Praag: op 14 oktober ter gelegenheid van het huwelijk van een nicht van de keizer, en pas officieel op de 29ste van die maand.

Zelf heb ik er, in het kader van een uitgebreide reportage voor enkele printmedia, een voorstelling van gezien begin 1977, het seizoen van het 350-jarig bestaan van dat instituut. Toen moest worden geïmproviseerd doordat de decors en kostuums bij een brand in het magazijn waren verwoest. Gelukkig kon men die attributen van een collega-operahuis te leen krijgen.

De huidige, ongetwijfeld nieuwe, versie wordt op zondag 18 september rechtstreeks uitgezonden door de Duitse regionale radiozender NDR Kultur, tussen 18:00 uur en 21:30 uur.
Uitvoerenden zijn koor en orkest van genoemd operahuis onder leiding van de vaste dirigent Simone Young.

Domingo-operagala van Madrid op BBC Four-tv

Bijna twee maanden geleden, op 21 januari, werd in de geboorteplaats Madrid, van de tenor Placido Domingo, geboren in 1941, een speciaal Gala ter gelegenheid van dens zeventigste verjaardag gegeven. In het Teatro Real aldaar heeft een breed scala aan internationaal hoog geprezen zangers en zangeressen — die men graag als sterren kwalificeert — acte de présence gegeven om op die wijze eer te bewijzen aan deze nestor der operazang.
Zo passeren onder anderen Bryn Terfel en Dolora Zajick, naast Rene Pape de revue. Vier bekende hoge heren die muziektheater-componisten zijn — geweest en gebleven — die allen hun onvolprezen meesterwerken aan de wereld hebben geschonken — al vindt niet iedereen dat van alle opera’s die de componisten in kwestie hebben gerealiseerd —, zijn daarvoor eveneens van de partij, maar dan in de vorm van partijen, want zelf zijn zij op enig moment gedurende de laatste tweeëntwintig decennia het hoekje omgegaan. Het gaat om Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), Richard Wagner (1813-1882), Giuseppe Verdi (1813-1901) en Giacomo Puccini (1858-1924).

De opname van dat gebeuren wordt op vrijdag 18 maart uitgezonden tussen 20:30 uur en 22:00 uur onze tijd, door BBC Four Television.

Armida van Rossini zaterdag op radiozenders

Dirigent Riccardo Frizza leidt
koor en orkest van de New
Yorkse Metropolitan Opera.
Foto: IMG Artists.

Zowel in het muziektheater-programma Opera on 3 van BBC Radio 3, alsook in het programma Opera live van Neerlands Radio 4, wordt op zaterdag 5 maart, vanaf 19:00 uur, een rechtstreekse uitzending gerealiseerd vanuit de Metropolitan Opera in New York, waar dan de opvoering van de opera Armida van Gioacchino Rossini (1792-1868) als matinee aanstaande is. Koor en orkest van dat muziektheaterinstituut staan onder leiding van Riccardo Frizza.
De rol van Armida zal daarbij worden gezongen door Renee Fleming, Lawrence Brownie kruipt in de huid van Rinaldo. Verder komen we John Osborne tegen die als Gernando optreedt. Ubaldo wordt vertolkt door Kobie van Rensburg; Barrie Banks is Carlo, en Goffredo krijgt zijn vertolking in de zanger Bruce Ford.

Galuppi-drama in NTR’s Opera live op Radio 4

Baldasare Galuppi, standbeeld van
Remigio Barbaro, op het
eiland Burano

Baldasare Galuppi
De Italiaanse musicus werd op het eiland Burano geboren, en kreeg later derhalve de bijnaam Il Buranello. Het hiernaast afgedrukte standbeeld van Remigia Barbaro siert daar het marktplein dat ook al naar de veelzijdige, internationaal vermaarde componist is genoemd.
Bijna acht decennia leefde de man gedurende de achttiende eeuw (1706-1785), voordat hij in Venetië de geest heeft gegeven. Hij werd door zijn vader — die barbier was en het nevenberoep van theaterviolist uitoefende — in de muziekvakken onderricht, hetgeen ertoe leidde dat hij reeds als zestienjarige zijn eerste opera componeerde, doch de opvoering werd een flop. Daarom nam de jonge Galuppi les bij Antonio Lotti (1666-1740), wiens beste student hij zou worden.

Vroege muziekdrama’s
Met Giovanni Battista Pescetti (1704-1766) schreef hij in 1729 Dorinda, een muziekdrama dat zoveel succes had dat een carrière als operacomponist niet meer te vermijden viel.
Galuppi werkte echter tevens als dirigent, onder meer aan het Ospedale dei Medianti. De mare gaat dat hij daar een uitvoeringsniveau heeft bereikt dat in Venetië als onovertroffen de geschiedenis is ingegaan.
In de jaren 1741-43 was Galuppi werkzaam aan het Londense King’s Theater als componist van de opera seria. Vervolgens toonde hij zijn verdiensten in Venetië op het gebied van de opera buffa door middel van bewerkingen van Napolitaanse muziekdrama’s. Dat heeft ertoe geleid dat deze musicus werd benoemd tot Maestro di Capella van de San Marco aldaar.
 

De Italiaanse dramaschrijver van
uitzonderlijke klasse, Carlo
Goldoni (1707-1793). Portret door
Alessandro Longhi (1733-1813).

Talrijke opera’s
In 1749 was Galuppi’s carrière als buffo-componist op het hoogtepunt aangeland door de samenwerking met de zeer briljante dramaschrijver Carlo Goldoni (1707-1793), weke heeft geleid tot minimaal zeven muziekdrama’s in evenzovele jaren.
Galuppi’s veelzijdigheid is onder meer naar voren gekomen in zijn Russische periode (1765-1768): in zijn aldaar gecomponeerde kerkmuziek creëerde hij een amalgaam van Italiaanse contrapuntiek en Russische melodiek.
Nadat hij in Italië was teruggekeerd, liet hij de vakdiscipline opera meer en meer achter zich en concentreerde hij zich vooral op het thema kerkmuziek.
Tijdens zijn leven was Gauppi ongetwijfeld de meest populaire musicus in zijn werkgebied; hij slaagde er met zijn werk ook nog eens in om een aanzienlijk vermogen te vergaren, onder meer doordat zijn werk in Spanje en Rusland veel werd uitgevoerd.

Zijn niet genoeg te waarderen betekenis voor de verspreiding van de opera buffa werd vooral gerealiseerd door Il filosofo di campagna uit 1754.
Wat Galuppi bijzonder hoog aan te rekenen valt, is d zorg die hij aan zijn muziek besteedde, zodanig dat de tekst verstaanbaar bleef alsmede door het schrijven van korte(re) aria’s met nadrukkelijk melodische lijnen en vol met goede vondsten.

Van de ruim honderd opera’s zijn er flink wat ontstaan in samenwerking met eerder genoemde Goldoni; eveneens heeft Galuppi veelvuldig gebruik gemaakt van teksten van Pietro Metastasio (1698-1782).

Radio 4

Op zaterdag 26 februari wordt via Radio 4 een nieuwe aflevering uitgezonden van het NTR-programma Opera live. Daarin kunt u luisteren naar L’inimico delle donne (De vrouwenhater) van Baldasare Galuppi, uitgevoerd door het Orkest van de Opéra Royal de Wallonie onder leiding van Rinaldo Alessandrini.
In de vocale rollen horen we: Anna Maria Panzarella als Agnesia; Liesbeth Devos als Xunchia; Proscille Laplace als Kam-si; Federica Carnavale als Zida; Filippo Adami als Zon-zon; Alberto Rinaldi als Geminiano; Juri Gorodezki als Ly-lam; en Daniele Zanfardino als Si-sin.
Zoals gebruikelijk, begint die uitzending om 19:02 uur.

Nixon in China van John Adams op één avond, tegelijkertijd op BBC Radio 3 en WDR 3 Bühne

Zeer ruim aanbod
Op de avond van zaterdag 12 februari valt op diverse van de talrijke West-Europese radio- en televisiezenders een opera te beluisteren. Als we ons hier — zoals meestal — beperken tot Nederland en en enkele van de ons direct omringende staten — Duitsland, België en Groot-Brittannië — voor zover dat radiozenders betreft; de Franstalige muziekzender Mezzo-tv sluit daarbij de rij.

Tweemaal Nixon in China
De afgelopen week en de komende dagen staan Amerikaanse ex-presidenten in de belangstelling: Reagan in een op diverse zenders gepresenteerde documentaire, die ook nog enige malen wordt herhaald. Zijn voor-voorganger Richard Milhouse Nixon (1913-1994) was de president die in 1973 uit zijn ambt werd gezet, een functie die hij nimmer had mogen bekleden, maar we willen nog wel eens vergeten dat toen diens maffia dat stuk van het werelddeel Amerika beheerste en
verantwoordelijk was voor massamoorden in Indochina— de Verenigde Staten — dat wij gemakshalve doorgaans met die naam aanduiden.
John Adams (1736-1826) was de naam van de tweede Amerikaanse president (1797-1801), maar de John Adams voor wie uw aandacht op deze plek willen genereren is d
e in 1947 geboren Amerikaanse componist. In 1987 verscheen zijn opera Nixon in China, over de historische ontmoeting tussen twee van de meest weerzinwekkende topcriminelen — beiden direct verantwoordelijk voor massaslachtingen — uit de geschiedenis van de aardkloot ten tijde van de aanwezigheid van het uiterst dubieuze verschijnsel mens.

Twee uitzendingen gelijktijdig
Nixon in China is de eerste van de vier opera’s die tijdens de avonduren van genoemde zaterdag te beluisteren zal zijn: gelijktijdig, want in beide gevallen via een directe verbinding met de New Yorkse Metropolitan Opera, waar genoemd muziekdrama op dat moment als matinee wordt gegeven. De componist zelf dirigeert koor en orkest van genoemde muziektheater-instelling. De Amerikaanse bariton James Maddalena (geboren in 1954) zingt de rol van de voormalige VS-president.

Het wereldwijd bekende BBC Radio 3-programma Opera on 3, met het onderdeel Live from the Met, presenteert vanaf 19:00 uur het muziekdrama in kwestie. Tegelijkertijd is deze opera te beluisteren op de regionale Duitse radiozender WDR 3 in de aldaar veelvuldig geprogrammeerde uitzending Bühne: Radio live.
Het wordt eventueel een kwestie van kiezen op basis van de uitzendkwaliteit waarover we u hier geen aanbevelingen kunnen doen.
____________
Afbeeldingen
1. De Amerikaanse componist John Adams.
2. De Amerikaanse bariton James Maddalena. Foto © Ken Howard, Metropolitan Opera.