Jan Mattheus de Grauw: een zoektocht naar authenticiteit dinsdag, Nov 10 2009 

Inspiratie opdoen in West-Afrika
BK — Grauw, JM de (Salifu — auteur)Sedert 11 oktober is in Galerie MooiMan te Groningen een zogeheten dubbeltentoonstelling te zien met werk van de Rotterdamse beeldend kunstenaar Jan Mattheus de Grauw: zowel foto’s, alsook schilderijen en tekeningen — en tegelijkertijd worden van de beeldhouwer Marcel Joosen zowel bronzen beelden en daarnaast keramiek geëxposeerd.
Al gedurende anderhalf decennium onderneemt Jan Mattheus de Grauw tweemaal per jaar een reis naar het West-Afrikaanse Gambia en Senegal om daar ter plekke niet alleen zelf te gaan schilderen, te fotografen en te tekenen, maar ook om les te geven. En niet in de laatste plaats wil hij inspiratie opdoen om thuis verder te kunnen werken. Zijn impressies blijven niet beperkt tot het omzetten in directe beelden van wat hij ziet en anderszins ondergaat, maar eveneens in woorden: van al hetgeen hem is bijgebleven van wat hij heeft kunnen waarnemen, en waarvan iedere lezer zijn eigen beelden kan maken, om deze, in voorkomend geval, te toetsen aan datgene wat hij in het boek kan vinden. Soms is dat in eenvoudige gedichten die heel direct kunnen aanspreken, dan weer in de vorm van verhaaltjes of begeleidende, respectievelijk verklarende, teksten bij het beeldmateriaal.

Boekpublicatie
Ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag is dit jaar het boek Salifu — jongens, mannen en cultuur van Gambia en Senegal van Jan Mattheus de Grauw verschenen: een publicatie, in een relatief kleine oplage, van de Groningse Galerie MooiMan, met daarin foto’s en aquarellen, gedichten en verhalen.

BK — Grauw, JM de (Salifu — Droom)

Droom in ochtendlicht
Boven mij in het rieten dak hoor ik hagedissen ritselen
Vanuit mijn bed het brullen van de oceaan
Wind waait door de smalle gaten en mijn klamboe staat bol
Ik ben een zeiler in vroeg ochtendlicht

(met nog elf coupletten, verdeeld over twee pagina’s.)

Estheet
Niet alleen de afgebeelde foto’s laten zien dat deze Jan de Grauw een estheet is met oog voor de schoonheid van mensen, dieren, bomen, stranden en andere natuur-fenomenen; datzelfde is terug te vinden in de uitbeelding van de wezens die hij treft en die hem in meer dan één opzicht raken. Dan komen al zijn schrijf- en schildersmaterialen in beweging en biedt hij zijn lezers en toeschouwers de mogelijkheid om via woord en beeld kennis te namen van datgene wat hem heeft bewogen en geïnspireerd tot enigerlei culturele uiting, die hij uit de BK — Grauw, JM de (Salifu - Vieux Ousmane)economisch zo armelijke, maar in menig opzicht tegelijkertijd zeer rijke gebieden uit West-Afrika meeneemt naar het overvloedige westen. De mensen die hij daar heeft kennen tijdens zijn werkperioden als uitvoerend beeldend kunstenaar en als leraar voor die mensen welke graag iets willen uitproberen — en veelal moeten dan twee mensen tegelijk elkaar uitbeelden — en hem figuurlijk op zijn levensreis tijdelijk hebben begeleid — veelal in figuurlijke zin, een enkele keer ook letterlijk, zoals de door het toeval ingegeven, want op 27 november 2006 tijdens zo’n sessie als enige overblijvende Ousmane, die daardoor tot interactie met de leraar werd voorzien.
Het resultaat dat via het penseel van die leraar is gerealiseerd, is in het boek opgenomen op een hele pagina, waardoor de details voortreffelijk tot hun recht komen. Warm aanbevolen derhalve.

De dubbele expositie bij Galerie MooiMan is nog te bezichtigen tot en met 22 november.
Meer informatie over de galerie en wat daar zoal te beleven valt, niet in de laatste plaats op welke dagen en tijden, is te vinden op de website van dat kunstgebeuren in de Noorderstationstraat van Groningen.
____________
Afbeeldingen
1. Jan Mattheus de Grauw portretteert Ousmane.
2. Ochtendlicht en dito lucht aan strand.
3. Vieux Ousmane, 27 november 2006 Koubalan.
4. Voorplat van het boek Salifu.

BK — Grauw, JM de (Salifu — voorplat)
__________
Jan Mattheus de Grauw: Salifu — Jongens, mannen en cultuur van Gambia en Senegal. Foto’s en aquarellen, gedichten en verhalen. 72 pag. gebonden, 23 x 23 cm; rijk geïllustreerd. Galerie MooiMan, Groningen 2009. ISBN 978-9077957-110.

Twee klassieke podiumsuccessen in WDR3-Konzert live vrijdag, Okt 30 2009 

COMPONISTEN — Mahler, Gustav (23)Op vrijdag 30 oktober kan men, evenals de daaraan voorafgaande avond, in een aflevering van de reeks Konzert live, twee composities beluisteren die zijn ontstaan tijdens de laatste zeven jaar van de negentiende en het eerste jaar van de twintigste eeuw: het vermaarde en geliefde Concert voor cello en orkest in b-klein, opus 104 (1894-95) van Antonín Dvořák (1841-1904), en de Vierde Symfonie in G-groot (1899-1901) van Gustav Mahler (1860-1911).
Uitvoerenden zijn de cellist Johannes Moser, begeleid door het Sinfonieorchester Köln onder leiding van Eivind Aadland. Het ensemble wordt in het vierde deel van de Mahler-symfonie bijgestaan door de sopraan Mojca Erdmann.
Meer over dit concert kunt u lezen in mijn bijdrage van donderdag 29 oktober in het elektronische Nederlandse fin de siècle tijdschrift All art is quite useless van Rond1900.nl.
__________
Afbeelding: De componist Gustav Mahler.

Drie Russen en één Russin tijdens WDR3 Konzert live donderdag, Okt 29 2009 

Invloedrijke Russen in de muziek
De Russische pianiste Anna Vinnitskaja zal op donderdag 29 oktober in een aflevering van de muziek-reeks Konzert live — die wordt uitgezonden door de in Keulen gevestigde radiozender WDR 3 — tussen ongeveer 20:00 uur en 22:00 uur — drie Russische werken van het fin de siècle uitvoeren.

Van Modest Moessorgski de originele versie van Tableaux d’une exposition; daarmee wordt het recital geopend. Dan volgt de Sonate-Reminicenza van de in onze contreien veel minder bekende, Nikolaj Medtner, waarna deze winnares van de eerste prijs (2007) van het Concours Reine Elisabeth te Brussel haar voordracht zal besluiten met de Zevende Sonate van Sergej Prokofjev. De verschillende stukken omspannen een periode van 1874-1942.

Een uitgebreider artikel over dit concert en de uit te voeren werken en hun meesters is sedert gisteren te vinden op de fin de siècle website All art is quite useless van Rond1900.nl.
__________
Afbeelding: De Russische componist Nikolaj Medtner (1880-1951) in 1907.

Twintig jaar geleden is de Berlijnse Muur echt omgevallen maandag, Okt 26 2009 

Verstrekkende gevolgen
Hoewel de woorden van Günther Schabowski, lid van het Politbüro in Oost-Berlijn in november 1989 over de vrijheid tot reizen vanuit de DDR op een misverstand berustten, hebben deze ertoe geleid dat het proces van de ontmanteling van de terreurstaat aan de andere zijde van de Berlijnse Muur — die volgens Staatsratsvorsitzender Erich Honecker (1912-1994) over honderd jaar nog overeind zou staan, al had VS-president Ronald Reagan (1911-2004) in 1987 zijn ambtgenoot in het Kremlin, Michail Gorbatsjov nog vanaf de westzijde van de Muur opgeroepen deze neer te halen [1] — in een stroomversnelling is geraakt, en de vrees- en afgrijzen wekkende Muur uit augustus 1961, die symbolisch en praktisch de tweedeling van één voormalige Duitse staat dag en nacht als fait accompli postuleerde, met de grond gelijk werd gemaakt.
Hoewel de euforie aan beide zijden van het Grote Duitse Symbool van Schande niet echt lang aanhield en de oude ressentimenten zo hier en daar weer aardig de kop zijn gaan opsteken, is de officiële eenwording een niet te loochenen — en evenmin terug te draaien — feit geworden.

Herdenkingen alom
Het ligt voor de hand dat zo’n rond getal — twintig jaar — aanleiding vormt voor allerlei bespiegelingen in boek en krant, op radio, televisie en niet te vergeten: multimediaal. Enkele Duitse televisiezenders, alsmede onze eigen ‘beeldbuishuis’ Nederland 2 besteden de komende dagen ruimschoots aandacht aan het gebeuren van 1989 en de gevolgen daarvan voor de politieke, economische en maatschappelijke constellatie. Bondskanselier Helmut Kohl deed het voorkomen alsof die eenwording uit de portokas zou (kunnen) worden betaald, en — hoe kon het bij die monomaan gestructureerde persoonlijkheid ook anders — alle waarschuwingen en goede raad sloeg hij in de wind. De critici kregen gelijk: het werd een gigantisch ‘kostspieliges Unternehmen’ en de ware eenwording is nog steeds niet een hecht gegeven: daarvoor zullen nog wel twee of drie generaties nodig zijn.

Maandag WDR
De regionale Duitse televisiezender WDR (Westdeutscher Rundfunk, Köln) presenteert op maandag 26 oktober, ’s avonds tussen 23:15 uur en 23:45 uur, een aflevering van de reeks WDR-dok, met daarin een reportage getiteld Wo warst Du als . . . die Berliner Mauer fiel?
Daarin komen mensen aan het woord die vertellen waar ze zich hebben bevonden toen dat Grote Gebeuren zich voltrok en wat ze daarbij toen hebben ondervonden.

Dinsdag ZDF
Het tweede Duitse publieke televisienet ZDF zendt op dinsdag 27 oktober — tussen 20:15 uur en 21:00 uur — een programma onder de titel Der schönste Irrtum der Geschichte, over de spannende uren waarin de praktische beslissing moest vallen over de openstelling van de grensposten in de Berlijnse Muur, in de nacht van 9 op 10 november 1989.
In dat programma komt Michail Gorbatsjov aan het woord met zijn visie, gebaseerd op kennis van binnenuit en de wetenschap welke rol hij daarin nu precies heeft gespeeld.

Dinsdag Nederland 2
In het IKON-programma met vier reportages van Paul Rosenmüller over de ontwikkelingen, gedurende de afgelopen twee decennia, binnen de landen achter het voormalige IJzeren Gordijn, is de beurt op dinsdagavond — tussen 22:50 uur en 23:30 uur — eveneens aan de Val van de Muur die niet alleen de stad Berlijn op strikt onnatuurlijke wijze in tweeën deelde, maar de hele Duitse natie. In zijn programma kijkt Hans-Dietrich Genscher — toen Minister van Buitenlandse Zaken in het Kabinet Kohl — terug op die periode waarin alles gistte en woelde om verandering.
__________

[1] Ten onrechte wordt in een artikel in de VPRO-Gids de naam van VS-president Richard Nixon(1913-1994) in dit verband genoemd, maar die had toen werkelijk niets meer te melden.
____________
Afbeeldingen
1. DDR-Staatsratsvorsitzender Eric Honecker.
2. Voormalig Bondskanselier Helmut Kohl.
3. Voormalig SU-president Michail Gorbatsjov.
4. Voormalig BRD-Minister van Buitenlandse Zaken Hans-Dietrich Genscher in 2007.

Ken Russells verfilming van The Rainbow op BBC 2-televisie zaterdag, Okt 24 2009 

In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober — tussen 02:10 uur zomertijd!, en 03:00 uur wintertijd! — staat op het programma van BBC 2 Television de speelfilm The Rainbow uit 1989, geregisseerd door de niet onomstreden Engelse regisseur met een geheel eigen aanpak van de te verfilmen, literaire stof: Ken Russell. Het betreft de ‘bewerking’ van de gelijknamige roman van de over de gehele globe beroemde — en eveneens beruchte — romancier, essayist, polemist, dramaschrijver en dichter David Herbert Lawrence (1885-1930). Het boek stamt uit 1915 en geeft — onder meer — een beeld van de opvattingen, die de auteur huldigde met betrekking tot “de vrije liefde”, meteen ook in praktijk gebracht door zijn relatie vanaf 1912, met de echtgenote van één van Lawrence’s hoogleraren aan de Nottingham Universiteit.
Een uitgebreider artikel hierover is te vinden op de fin de siècle website All art is quite useless van Rond1900.nl.
__________
Afbeelding: Regisseur Ken Russell in 2008.

NB — Het gedicht PIANO van David Herbert Lawrence is vanaf heden te vinden op de website van het Nederlandse muziektijdschrift Mens en melodie.

Orgelconcert Wolfgang Zerer in Lutherse Kerk Groningen woensdag, Okt 21 2009 

Zeven stukken van drie Duitse componisten
Vrijdag 23 oktober zal de Duitse organist Wolfgang Zerer — onder meer docent aan het Conservatorium te Groningen — een recital verzorgen op het Van Oeckelen-orgel in de Lutherse Kerk te Groningen. Het concert begint om 20:15 uur en zal tot ongeveer kwart voor tien duren. Het is het tweede concert in de reeks Orgel Anders van het seizoen 2009/2010, dat in die periode steeds op de vierde vrijdagavond van de maand wordt gerealiseerd.
Het programma bestaat uit werken van uitsluitend Duitse componisten: Bach, Mendelssohn en Ritter. Het recital zal worden geopend met vier stukken van Johann Sebastian Bach (1685-1750): Praeludium & Fuga in A — BWV 536, ontstaan in de jaren 1708-1717 en drie koraalvoorspelen uit dezelfde periode op Allein Gott in der Höh sei Ehr’, respectievelijk BWV 662, 663 en 711.
Wolfgang Zerer presenteert in aansluiting daarop twee werken uit de negentiende eeuw: een orgelcompositie van Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847): de tweedelige Sonata in A gecomponeerd op 17 augustus 1844 — en samen met de andere vijf Sonata’s uitgegeven te Wenen in 1842 —, gevolgd door diens Variations sérieuses, gecomponeerd op 4 juni 1841 voor piano solo en thans gespeeld op het Van Oeckelen-orgel.
De orgelvoordracht zal worden besloten met de Dritte Orgelsonate in a kleine terts, opus 23, van August Gottfried Ritter (1811-1885). Het stuk, dat is opgedragen aan Franz Liszt (1811-1886), is omstreeks 1855 gecomponeerd.
___________
Afbeeldingen
1. De Duitse organist en orgeldocent Wolfgang Zerer.
2. De Duitse componist August Gottfried Ritter.

IJsland heeft thans vier miljoen euro ’schulden’ per persoon maandag, Okt 19 2009 

In VPRO’s Tegenlicht
Het geiserparadijs IJsland in het hoge Noorden is failliet gegaan als gevolg van de wereldwijde, financiële crisis. Dat heeft ertoe geleid dat omgerekend iedere IJslander [1] nu een ’schuldenlast’ torst van vier miljoen euro. De vraag die zich daarmee aan zo menigeen opdringt, is: Hoe overleeft ieder individu — en in dit geval van lieverlee die complete staat — zoiets? [2]
Mogelijkerwijs komt er een antwoord op die vraag in de aflevering De IJsland-ervaring — van de regisseurs Olaf Oudheusden en Jos de Putter, in het VPRO-programma Tegenlicht — die op maandag 19 oktober wordt uitgezonden via Nederland 2, tussen 20:55 uur en 22:00 uur.

Thema-avond op Arte-televisie
Dinsdag 20 oktober zal de Frans-Duitse cultuurzender Arte-televisie, vanaf 22:00 uur, in haar programma een thema-avond aan IJsland en de aldaar bestaande toestanden en gebeurtenissen wijden. Die thema-avond welke in principe tot 00:20 uur in de nacht op dinsdag 21 oktber zal duren, is opgesplitst in drie onderdelen: als eerste een zeventig minuten durende documentaire Aufstand in Island. Daarin volgt Helgi Felixson diverse bewoners van IJsland vanaf het moment dat de financiële crisis onomstotelijk bleek. Het gaat daarbij om een econoom en een filosoof, een satiricus en een jeugdige activist, een visser en een koffiebar-houder. Zij allen reageren op de vraag hoe het allemaal zo ver heeft kunnen komen.
Om 23:10 uur volgt de reportage Insel der grünen Träume, over de toekomst van IJsland: aan de ene kant ziet men aldaar een paradijs voor ecologisch toerisme, doch daar staat tegenover dat de metaalindustrie in een enorm tempo uitbreidt.
Tot slot volgt er, vanaf 23:40 uur, een veertig minuten durende Gesprächsrunde.
_______
__
[1] Het aantal inwoners van IJsland bedraagt per 1 juli 2009, volgens een niet-officiële schatting van het VS-Bureau of the Census, 306.694, hetgeen neerkomt op drie mensen per vierkante kilometer.

[2] Op de Economie-pagina van het6 dagblad Trouw van heden wordt gemeld dat het land van premier Jóhanna Sigurdardóttir met Groot-Brittannië en Nederland een akkoord heeft bereikt over een afbetalingsregeling van vier miljard euro. Die regeling — in de vorm van een voorschot — is gerealiseerd opdat die spaarders schadeloos kunnen worden gesteld welke geld bij de ineengestorte Icesave-bank hadden uitstaan.
____________
Afbeeldingen

1. Geiser in het IJslandse landschap.
2. IJsland, gezien vanuit een satelliet.
3. IJslands minister-president Jóhanna Sigurdardóttir.

Herman Heijermans’ Ghetto uit 1898 is opnieuw actueel zondag, Okt 18 2009 

Nu diverse dubieuze, respectievelijk uitermate kwalijke politici hun steken onder en boven water zeer berekenend uitdelen, waardoor de daarvoor gevoeligen subliminaal ook gaan geloven dat andersdenkenden onze maatschappij om zeep willen helpen, is het thema etniciteit aan de orde van de dag, niet alleen in Nederland.
Daarom mag het geen verbazing wekken dat de toneelgroep Het Toneel Speelt gedurende deze herfst in totaal drieënveertig keer het drama Ghetto, uit 1898, van Neerlands befaamde en zeer hard werkende fin de siècle dramaschrijver Herman Heijermans (1864-1924), verspreid over ons land in tal van theaters voor het voetlicht brengt. De eerste acht voorstellingen zijn inmiddels gegeven, tot en met 19 december aanstaande volgen de resterende vijfendertig.
Radio 6 presenteert op maandag 19 oktober, in het VPRO-programma De Avonden, gesprekken van Anton de Goede met zowel regisseur Jaap Spijkers, alsook met de twee mannelijke protagonisten: Mark Rietman en Nasrdin Dschar.
Meer informatie hierover is te vinden in mijn uitgebreidere artikel, gisteren opgenomen in het elektronische fin de siècle tijdschrift All art is quite useless van Rond1900.nl.
___________
Afbeelding: Mark Rietman, één van de twee mannelijke protagonisten in Heijermans’ Ghetto door de theatergroep Het Toneel Speelt.

Expositie van Litouwse Ex-Libris in UB van RU Groningen maandag, Okt 5 2009 

Aanstaande vrijdag, 9 oktober 2009, wordt in de Universiteitsbibliotheek van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) — in aanwezigheid van de Ambassadeur van de Republiek Litouwen, Vaidotas Verba — de expositie geopend van Litouwse Ex-Libris, die eerder dit jaar te zien was in het Goethe-Institut te Rotterdam. Wij hebben daarover uitgebreid bericht op onze zustersite Tempel der Beeldende Kunsten in een artikel van dinsdag 3 februari 2009. Reeds kort daarna, op 26 februari hebben we in een kort bericht gewezen op het feit dat de Nederlands-Baltische Vereniging een verzoek had ingediend, deze voorbeelden van bijzondere grafische kunst ook in Groningen te presenteren en dat de mogelijkheden daartoe werden onderzocht.
Vervolgens is de tentoonstelling — die wordt georganiseerd door het Litouws Cultureel Centrum in Nederland — op tournee gegaan en heeft daarbij de steden Brussel en Luxemburg aangedaan.

1000 Jaar Litouwen
Hoewel Litouwen op zich langer bestaat dan een millennium is er 1000 jaar geleden voor het eerst sprake van de naam Litouwen.
De expositie die wordt georganiseerd naar aanleiding van 1000 Jaar Litouwen, is een initiatief van de Universiteitsbibliotheek Groningen, in samenwerking met het Litouws Cultureel Centrum en de Nederlands-Baltische Vereniging. Vanaf vrijdag 9 oktober is deze toegankelijk voor alle bezoekers van de Universiteitsbibliotheek op de geldende openingstijden. De tentoonstelling is op de derde verdieping van de UB in het trappenhuis. Tot 17 november zijn die bijzondere staaltjes van grafische kunst aldaar te bezichtigen.
___________
Afbeelding: Ontwerp voor een ex-libris van Raimune Kmieliauskaite. Deze maakt deel uit van de expositie in de UB.

Een groots geschenk van en eveneens voor Ton Koopman vrijdag, Okt 2 2009 

Alweer een jaar
Vandaag, 2 oktober, bereikt de internationaal vermaarde Nederlander Ton Koopman de pensioengerechtigde leeftijd. Daarmee vangt voor deze dirigent, organist en klavecinist niet alleen een nieuw jaar aan, maar ontsnapt hij tegelijkertijd aan de maatregelen die de komende jaren van kracht zullen worden in verband met de wijzigingen die de regering van onze poldermodelstaat zal (moeten) nemen, welke hopelijk in principe flexibiliteit zullen inhouden. Ton Koopman is ook iemand die niet onmiddellijk na heden op de zo talrijke door hem vergaarde lauweren zal gaan rusten om zich te beperken tot datgene wat in het dagelijkse spraakgebruik als hobby wordt gekwalificeerd, en door menigeen wel eens — en zeer terecht — als denigrerend wordt ervaren.
Ter gelegenheid van het, al dan niet heugelijke, gebeuren komt de productiemaatschappij van Ton Koopman, Challenge Records, met een cassette, gevuld met 67 cd’s op welke het complete Kantatenwerk van Johann Sebastian Bach (1685-1750) is bijeengebracht.

Biografie
Het is gebruikelijk om bij enigerlei vorm van herdenking allerlei stations en/of haltes van de jubilaris de revue te laten passeren, doch aangezien Avro Klassiek ons liet weten dat er op de site van deze omroep een biografie van Ton Koopman te lezen valt, verwijzen we u graag naar die tekst. Want daar kunt u voorts lezen in welke andere hoedanigheden dan de hier genoemde drie Ton Koopman ook nog de nodige faam heeft verweven in binnen- en buitenland.

Vieringen
Het herdenken zit ons in het bloed, en zeker de impresario’s en firma’s die de culture producten van zo’n artiest onder de aandacht willen brengen. Een dergelijke gelegenheid wordt veelal over een heel jaar uitgestreken als het om een overleden grootheid gaat, maar Ton Koopman is nog springlevend, die vooralsnog het diminuendo nog niet op zijn blazoen draagt. Het vieren van die vijfenzestigste verjaardag zal dan ook wel meer dan alleen de datum 2 oktober bestrijken. Leiden viert op 3 oktober een groot feest en als men bedenkt dat Ton Koopman verbonden is aan de daar gevestigde universiteit en deze data in een weekeinde vallen, zal er zo hier en daar wel meer dan één cantate klinken al dan niet met Koffie en Boerencake. Gezien het tamelijk duizelingwekkende aantal Bach-cantates en een verzameling van 67 cd’s kunnen organisatoren links en rechts te kust en te keur gaan.
___________
Johann Sebastian Bach: Das Kantatenwerk. Amsterdam Baroque Orchestra & Choir, diverse solisten. CHALLENGE RECORDS 2009 (cassette met 67 cd’s).
____________
Afbeeldingen
1. Voorzijde van het tekstboekje van de eerdere uitgave, thans opgenomen in het geheel, van de Neujahrskantaten.
2. De veel functies in het internationale muziekleven bekledende Nederlander Ton Koopman.
3. Voorzijde van het tekstboekje van onder meer de Kaffeekantate en de Bauernkantate. Ook de daarbij behorende compact disc is in het geheel opgenomen.

Volgende Pagina »